- गृहपृष्ठ
- गाइनेकोएस्थेटिक्स
- खोक्दा वा हाछ्युँ गर्दा पिसाब चुहिने
- खोक्दा पिसाब चुहावट
खोक्दा, हाँस्दा वा हाच्छ्युँ गर्दा पिसाब चुहावट: किन हुन्छ
खोक्दा, हाँस्दा वा हाच्छ्युँ गर्दा पिसाब चुहिनु सामान्य हो, तर स्वाभाविक होइन। पिसाबको नियन्त्रण कसरी काम गर्छ, किन असफल हुन्छ र पहिलो चरण के हुन् हेर्नुहोस्।
Quando existir, entra aqui e também no cartão da página do blog.
यस लेखमा
ठूलो स्वरको हाँसो, एउटा हाच्छ्युँ, जिम्नास्टिक कक्षामा एउटा उफ्राइ, र अचानक अलिकति पिसाब चुहिन्छ। धेरै महिला यसबाट गुज्रन्छन् र सन्तानपछि वा उमेरसँगै यो सामान्य हो भन्ने ठान्छन्। यो सामान्य हो, तर स्वाभाविक होइन, र यसको उपचार छ।
यसलाई तनावजन्य मूत्र असंयम भनिन्छ: पेटको चाप बढ्दा, जस्तै खोक्दा, हाच्छ्युँ गर्दा, हाँस्दा वा व्यायाम गर्दा अनैच्छिक रूपमा पिसाब चुहिनु (Haylen et al., 2010)। महिलामा यो असंयमको सबैभन्दा बारम्बार देखिने प्रकार हो (Milsom र Gyhagen, 2019)।
सम्झनुपर्ने तीन कुरा।
Fica por baixo do resumo, se existir uma segunda foto.
पिसाबको नियन्त्रण कसरी काम गर्छ
पिसाब मूत्राशयमा जम्मा हुन्छ र मूत्रमार्गबाट निस्कन्छ, जुन महिलामा करिब 4 सेन्टिमिटर लामो छोटो नली हुन्छ। चुहावट नहुन तीन कुरा एकसाथ काम गर्नुपर्छ:
- मूत्रमार्गको स्फिन्क्टर, नली बन्द गर्ने मांसपेशी;
- पेल्भिक फ्लोरका मांसपेशी, जसले पेल्भिसको आधारमा एक प्रकारको जाली बनाउँछन् र हामी खोक्दा वा हाच्छ्युँ गर्दा रिफ्लेक्स रूपमा खुम्चिन्छन्;
- स्नायुबन्धन र सहारा दिने तन्तु, जसले मूत्रमार्गलाई आफ्नो स्थानमा समात्छन्।
हामी खोक्दा पेटको चाप बढ्छ र मूत्राशयलाई तल धकेल्छ। मूत्रमार्गले राम्रो सहारा पाएको छ भने, त्यो चापले यसलाई मुनिका तन्तुमा थिचेर बन्द राख्छ, भुइँमा थिचिएको पाइपजस्तै। यो विचार “जाली सिद्धान्त” भनेर चिनिन्छ (DeLancey, 1994)।
किन असफल हुन्छ
तनावजन्य चुहावट यी तत्वमध्ये एक वा बढी कमजोर हुँदा हुन्छ (DeLancey, 1994):
- कमजोर सहारा: मूत्रमार्ग मुनिका तन्तु खुकुलिए, बल लगाउँदा मूत्रमार्ग तल झर्छ र थिचिनुको सट्टा खुल्छ।
- कमजोर वा सुस्त पेल्भिक फ्लोरका मांसपेशी: समयमै वा पर्याप्त बलले खुम्चिँदैनन्।
- कमजोर स्फिन्क्टर: राम्रो सहारा भए पनि मूत्रमार्ग बन्द हुने क्षमता कम हुन्छ।
जोखिम कारक
| कारक | जोखिम किन बढ्छ |
|---|---|
| गर्भावस्था र योनिमार्गबाट सुत्केरी | बच्चाको तौल र जन्मनलीबाट निस्कँदा मांसपेशी, स्नायु र सहारा दिने तन्तु तन्किन्छन् र क्षति हुन सक्छ; सिजेरियनपछि भन्दा योनिमार्गबाट सुत्केरीपछि जोखिम बढी हुन्छ, यद्यपि सिजेरियनले जोखिम पूर्ण रूपमा हटाउँदैन (Rortveit et al., 2003) |
| उमेर र रजोनिवृत्ति | मांसपेशीको मात्रा र इस्ट्रोजेनको कमी, जसले मूत्रमार्गका तन्तुलाई पनि असर गर्छ (Milsom र Gyhagen, 2019) |
| बढी तौल | मूत्राशय र पेल्भिक फ्लोरमा स्थायी चाप बढाउँछ (Subak et al., 2009) |
| दीर्घ खोकी | दम, सीओपीडी, चुरोट: पेल्भिक फ्लोरमा बारम्बार बल पर्ने |
| कब्जियत | दिसा गर्न जोर गर्दा पेल्भिक फ्लोरमा बोझ पर्छ |
| उच्च झट्का लाग्ने खेलकुद र भार उठाउने | बारम्बार र उच्च चाप |
| पेल्भिक शल्यक्रिया | सहारा वा स्नायुलाई असर गर्न सक्छन् |
| आनुवंशिकता | केही महिलामा सहारा दिने तन्तु बढी लचिलो हुन्छन् |
यो निकै सामान्य हो
अध्ययनहरूले अनुमान गर्छन् कि वयस्क महिलाको एक चौथाइदेखि लगभग आधासम्मलाई कुनै न कुनै मात्राको मूत्र असंयम हुन्छ, र करिब आधा अवस्था तनावजन्य हुन्छन् (Milsom र Gyhagen, 2019)। तैपनि धेरै महिलाले यसबारे स्वास्थ्यकर्मीसँग कहिल्यै कुरा गर्दैनन्।
तनावजन्य, हतारजन्य वा दुवै?
असंयमका धेरै प्रकार हुन्छन्, र तिनलाई छुट्याउनु महत्त्वपूर्ण छ किनभने उपचार फरक हुन्छ (Haylen et al., 2010):
| प्रकार | कसरी देखिन्छ |
|---|---|
| तनावजन्य | खोक्दा, हाच्छ्युँ गर्दा, हाँस्दा, उफ्रँदा वा भार उठाउँदा चुहावट; सामान्यतया थोरै मात्रामा |
| हतारजन्य | पिसाब गर्ने अचानक र तीव्र इच्छा, शौचालय पुग्नु अघि चुहावट |
| मिश्रित | दुवै एकसाथ, उमेर बढी भएका महिलामा निकै सामान्य |
चुहावट मुख्यतः बल नलगाई अचानक इच्छासँगै हुन्छ भने, हतारजन्य अंश पनि हुने सम्भावना हुन्छ, जसको उपचार फरक हुन्छ।
मूल्यांकन कसरी गरिन्छ
प्रारम्भिक मूल्यांकनमा सामान्यतया यी पर्छन् (NICE, 2019):
- चुहावट कहिले, कति, कति पटक हुन्छ र दैनिक जीवनमा के प्रभाव पर्छ भन्नेबारे कुराकानी;
- केही दिनसम्मको पिसाब डायरी, के पिउनुहुन्छ, कति पटक पिसाब गर्नुहुन्छ र चुहावट कहिले हुन्छ भन्ने टिप्दै;
- स्त्रीरोग जाँच, पेल्भिक फ्लोरका मांसपेशीको बल र प्रोल्याप्सको उपस्थितिसहित;
- मूत्राशय भरिएको अवस्थामा खोकी परीक्षण, चुहावट हुन्छ कि हेर्न;
- संक्रमण वा रगत हटाउन पिसाबको परीक्षण।
युरोडाइनामिक अध्ययनजस्ता बढी जटिल जाँच चुनिएका अवस्थामा मात्र आवश्यक पर्छन्, उदाहरणका लागि शल्यक्रिया अघि।
के कुराले मद्दत गर्छ
उपचारबारे तनावजन्य असंयम: उपचार, व्यायामदेखि शल्यक्रियासम्म मा विस्तारमा छलफल गरिएको छ, तर पहिलो चरण सरल छन् र राम्रो प्रमाण छ:
- पेल्भिक फ्लोरका मांसपेशीको अभ्यास: यो पहिलो पङ्क्तिको उपचार हो। एक Cochrane समीक्षामा, निगरानीमा अभ्यास गर्ने महिलाहरू नगर्नेभन्दा निको हुने वा सुध्रने सम्भावना धेरै थियो (Dumoulin et al., 2018)। सिफारिसहरूले कम्तीमा 3 महिनाको निगरानीमा अभ्यास सुझाव दिन्छन् (NICE, 2019)।
- बढी तौल छ भने घटाउने: एक यादृच्छिक परीक्षणमा लगभग 8% तौल घटाउँदा पिसाब चुहावट उल्लेखनीय रूपमा घटेको थियो (Subak et al., 2009)।
- खोकी र कब्जियतको उपचार गर्ने।
- “खोक्नु अघि खुम्च्याउने”: हाच्छ्युँ गर्नु वा भार उठाउनु ठीक अघि पेल्भिक फ्लोर खुम्च्याउँदा चुहावट रोक्न मद्दत मिल्छ।
यी उपाय पुग्दैनन् भने, योनि उपकरण र शल्यक्रियासहित अन्य विकल्प छन् (NICE, 2019)।
चिकित्सकसँग कहिले परामर्श लिने
पिसाबमा रगत, पीडा वा पिसाब गर्दा पोल्ने, ज्वरो वा कम्मरमा दुखाइ छ भने SNS 24 (808 24 24 24) मा फोन गर्नुहोस्। पिसाब गर्न नसकिएमा वा खुट्टा कमजोर भएर अचानक पिसाबमा नियन्त्रण गुम्यो भने 112 मा फोन गर्नुहोस्।
Luxmed क्लिनिकमा
स्त्रीरोग सौन्दर्य चिकित्साको परामर्शमा हामी तपाईंसँग चुहावट र दैनिक जीवनमा त्यसको प्रभावबारे कुरा गर्छौँ, पेल्भिक फ्लोरको मूल्यांकन गर्छौँ र अन्य कारण हटाउँछौँ।
त्यसपछि, वैज्ञानिक प्रमाणले समर्थन गरेको आधारमा तपाईंलाई मिल्ने योजना प्रस्ताव गर्छौँ, जुन प्रायः पेल्भिक फ्लोरको अभ्यासबाट सुरु हुन्छ। आवश्यक परेमा पेल्भिक फिजियोथेरापी वा युरोलोजीसँग समन्वय गर्छौँ।
हामीसँग कुरा गर्नुहोस्
मूल्यांकन एउटा कुराकानी हो, कुनै बाध्यता छैन। तपाईंलाई के चिन्ता छ हामीलाई भन्नुहोस्, हाम्रो टोलीले जवाफ दिन्छ।
यो लेख जानकारीमूलक हो र चिकित्सकीय मूल्यांकनको विकल्प होइन। नतिजा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
हाच्छ्युँ गर्दा पिसाब चुहिनु सामान्य हो?
यो सामान्य हो, विशेष गरी सुत्केरीपछि र उमेरसँगै, तर स्वाभाविक होइन र स्वीकार गर्नु पर्दैन। यसको उपचार छ।
हाँस्दा मेरो पिसाब किन चुहिन्छ?
हाँसोले पेटको चाप बढाउँछ। मूत्रमार्गको सहारा वा पेल्भिक फ्लोरका मांसपेशी कमजोर छन् भने मूत्रमार्ग बन्द रहँदैन।
के यो सन्तान जन्माएकालाई मात्र हुन्छ?
होइन। योनिमार्गबाट सुत्केरी एउटा महत्त्वपूर्ण जोखिम कारक हो, तर यो सन्तान नभएका महिलामा पनि हुन्छ, जस्तै उच्च झट्का लाग्ने खेलकुदका खेलाडी वा दीर्घ खोकी भएका महिला।
केगेल व्यायामले समाधान गर्छ?
कम्तीमा 3 महिना, अधिमानतः निगरानीमा, राम्ररी गरिएको पेल्भिक फ्लोरको अभ्यासले धेरै महिलामा चुहावट सुधार वा समाधान गर्छ।
कम पानी पिउँदा मद्दत गर्छ?
राम्रो विचार होइन: पिसाब बढी गाढा हुन्छ र मूत्राशयलाई जलन गराउन सक्छ। सामान्य रूपमा, दिनभर बाँडेर पिउनुहोस्।
तनावजन्य असंयम समयसँगै बिग्रन्छ?
उपचार नगरे बिग्रन सक्छ, विशेष गरी रजोनिवृत्ति र उमेरसँगै। चाँडै उपचार गर्दा प्रायः राम्रो नतिजा आउँछ।
वैज्ञानिक सन्दर्भसामग्री ७
- Milsom I, Gyhagen M. The prevalence of urinary incontinence. Climacteric. 2019;22(3):217-22. Artigo
- Haylen BT, de Ridder D, Freeman RM, et al. An International Urogynecological Association (IUGA)/International Continence Society (ICS) joint report on the terminology for female pelvic floor dysfunction. Neurourol Urodyn. 2010;29(1):4-20. Artigo
- DeLancey JO. Structural support of the urethra as it relates to stress urinary incontinence: the hammock hypothesis. Am J Obstet Gynecol. 1994;170(6):1713-20. Artigo
- Rortveit G, Daltveit AK, Hannestad YS, Hunskaar S. Urinary incontinence after vaginal delivery or cesarean section. N Engl J Med. 2003;348(10):900-7. Artigo
- Subak LL, Wing R, West DS, et al. Weight loss to treat urinary incontinence in overweight and obese women. N Engl J Med. 2009;360(5):481-90. Artigo
- Dumoulin C, Cacciari LP, Hay-Smith EJC. Pelvic floor muscle training versus no treatment, or inactive control treatments, for urinary incontinence in women. Cochrane Database Syst Rev. 2018;10(10):CD005654. Revisão Cochrane
- National Institute for Health and Care Excellence. Urinary incontinence and pelvic organ prolapse in women: management (NG123). Londres: NICE; 2019. Guideline
थप अन्वेषण गर्नुहोस्


