- गृहपृष्ठ
- गाइनेकोएस्थेटिक्स
- योनिको एट्रोफी
- रजोनिवृत्तिको जेनिटोयुरिनरी सिन्ड्रोम
रजोनिवृत्तिको जेनिटोयुरिनरी सिन्ड्रोम: के हो र “एट्रोफी” को ठाउँ किन लियो
योनि एट्रोफीको नयाँ नामले एउटै कारणका जननांग, यौन र पिसाबसम्बन्धी लक्षणलाई एकसाथ समेट्छ। यसमा के पर्छ, किन बदलियो र तपाईंलाई के फरक पर्छ हेर्नुहोस्।
Quando existir, entra aqui e também no cartão da página do blog.
यस लेखमा
चिकित्सकले “रजोनिवृत्तिको जेनिटोयुरिनरी सिन्ड्रोम” भनेको सुन्नुभएको छ भने, दशकौँसम्म योनि एट्रोफी वा भल्भोभ्यागिनल एट्रोफी भनिएको कुराको हालको नाम सुन्दै हुनुहुन्छ। यो परिवर्तन 2014 मा दुई अन्तर्राष्ट्रिय वैज्ञानिक संस्थाले प्रस्ताव गरेका हुन् र यो शब्दको मात्र कुरा होइन (Portman र Gass, 2014)।
नयाँ नामले इस्ट्रोजेनको कमीले योनिलाई मात्र होइन, भल्भा, मूत्रनली र मूत्राशयलाई पनि असर गर्छ, र यौन तथा पिसाबसम्बन्धी लक्षण एउटै चित्रका भाग हुन् भन्ने मान्छ।
सम्झनुपर्ने तीन कुरा।
Fica por baixo do resumo, se existir uma segunda foto.
रजोनिवृत्तिको जेनिटोयुरिनरी सिन्ड्रोम भनेको के हो
GSM लाई इस्ट्रोजेन र अन्य यौन हर्मोन घट्नासँग जोडिएका लक्षण र संकेतको समूहका रूपमा परिभाषित गरिन्छ, जसमा ठूला र साना ओठ, क्लिटोरिस, योनिको प्रवेशद्वार, योनि, मूत्रनली र मूत्राशयमा परिवर्तन हुन्छन् (Portman र Gass, 2014)।
GSM भन्न लक्षणहरू कष्टदायी हुनुपर्छ र ती संक्रमण वा भल्भाको छालाको रोगजस्ता अन्य रोगले राम्ररी व्याख्या गर्न नसकिने हुनुपर्छ (Portman र Gass, 2014, NAMS, 2020)।
लक्षणका तीन समूह
| समूह | लक्षण |
|---|---|
| जननांगसम्बन्धी | सुख्खापन, पोल्ने, चिलाउने, जलन हुने |
| यौनसम्बन्धी | चिल्लोपनको कमी, यौन सम्पर्कमा असहजता वा पीडा, यौन प्रकार्यमा कमजोरी |
| पिसाबसम्बन्धी | पिसाब लाग्ने हतार, पिसाब गर्दा पोल्ने, पिसाबको संक्रमण बारम्बार हुने |
एक महिलामा एउटै समूहका वा धेरै समूहका लक्षण हुन सक्छन्। धेरैले बारम्बार शौचालय जानुपर्ने वा दोहोरिने सिस्टाइटिसलाई रजोनिवृत्तिसँग जोड्दैनन्, र ती छुट्टै समस्याका रूपमा उपचार गर्छन्।
कति महिलालाई असर गर्छ
अध्ययनहरूले रजोनिवृत्तिपछिका करिब आधा महिलामा GSM का लक्षण हुन्छन् भन्ने अनुमान गर्छन्, यद्यपि नाप्ने तरिकाअनुसार संख्या निकै फरक पर्छ (NAMS, 2020)। तातो चमकको विपरीत, GSM समयसँगै घट्ने प्रवृत्ति हुँदैन।
किन “एट्रोफी” भन्न छाडियो
2014 मा International Society for the Study of Women's Sexual Health र North American Menopause Society ले शब्दावली पुनरावलोकन गर्न विशेषज्ञ समूह बोलाए। परिवर्तनका कारण यी थिए (Portman र Gass, 2014):
- शब्द अपूर्ण थियो। “भल्भोभ्यागिनल एट्रोफी” ले जननांग तन्तुको रूप मात्र वर्णन गर्थ्यो र एउटै स्रोतका पिसाबसम्बन्धी लक्षणलाई छाडिदिन्थ्यो।
- “एट्रोफी” शब्दको अर्थ नकारात्मक थियो। यसले क्षय र बुढ्यौलीको संकेत गर्छ, र धेरै महिलाले आफूलाई त्यससँग जोडेनन्।
- प्रयोग गर्न सजिलो शब्द थिएन। विशेषज्ञहरूले बढी तटस्थ नामले महिला र चिकित्सकबीचको कुराकानी र विषयको सार्वजनिक छलफल सजिलो बनाउँछ भन्ने ठाने।
- यसले लक्षण होइन, संकेत वर्णन गर्थ्यो। एट्रोफी जाँचमा देखिन्छ; GSM महिलाले के महसुस गर्छिन् र चिकित्सकले के देख्छन् भन्नेबाट परिभाषित हुन्छ।
| अघि | अहिले |
|---|---|
| योनि एट्रोफी, भल्भोभ्यागिनल एट्रोफी, एट्रोफिक भ्यागिनाइटिस | रजोनिवृत्तिको जेनिटोयुरिनरी सिन्ड्रोम |
| योनिमा केन्द्रित | भल्भा, योनि, मूत्रनली र मूत्राशय |
| तन्तुको रूपमा केन्द्रित | लक्षण र महिलाको जीवनमा पर्ने असरमा केन्द्रित |
नयाँ नामको आलोचना
यो शब्दका पनि सीमा छन्। सबैभन्दा बढी औँल्याइने कुरा यसमा “रजोनिवृत्ति” शब्द समावेश छ, जबकि उही परिवर्तन त्यसअघि पनि हुन सक्छन्: स्तनपानमा, स्तन क्यान्सरका उपचारमा वा डिम्बाशय दबाउने औषधिसँग। त्यसैले व्यवहारमा दुवै शब्द प्रयोग भइरहेका छन्, र “योनि एट्रोफी” अझै धेरै अध्ययन र औषधिका पर्चामा देखिन्छ।
तपाईंलाई के फरक पर्छ
नामले फरक पार्छ किनभने यसले लक्षण खोजिने र उपचार गरिने तरिका बदल्छ:
- पिसाबसम्बन्धी लक्षणहरू कुराकानीमा आउँछन्। रजोनिवृत्तिपछि दोहोरिने सिस्टाइटिस वा पिसाब लाग्ने हतारको कारण योनि सुख्खापनको जस्तै हुन सक्छ, र स्थानीय उपचारले दुवैमा सहयोग गर्न सक्छ (NAMS, 2020, Perrotta et al., 2008)।
- यौन सम्पर्कको पीडालाई गम्भीरतापूर्वक लिइन्छ। यो “उमेरको सामान्य कुरा” होइन र स्वीकार गर्नैपर्ने कुरा पनि होइन।
- यो दीर्घकालीन अवस्था हो। यसलाई दीर्घकालीन योजना चाहिन्छ, र उपचार रोकिए लक्षण फर्कने प्रवृत्ति हुन्छ (NAMS, 2020)।
अझै एउटा समस्या समाधान हुन बाँकी छ: अन्तर्राष्ट्रिय सर्वेक्षणहरूमा यी लक्षण भएका धेरै महिलाले लाज मानेर, अपरिहार्य ठानेर वा उपचार छ भन्ने नजानेर चिकित्सकलाई कहिल्यै बताएका थिएनन् (Nappi र Kokot-Kierepa, 2012, Kingsberg et al., 2013)। यसबारे कुरा गर्नु पहिलो चरण हो।
निदान कसरी गरिन्छ
GSM का लागि कुनै विशिष्ट परीक्षण छैन। निदान परामर्शमा लक्षण र अवलोकनका आधारमा गरिन्छ (NAMS, 2020)। चिकित्सकले पातलो र पहेँलो-फुस्रो श्लेष्मा झिल्ली, योनिका चिउराहरू हराउनु, रक्तस्रावका साना क्षेत्र वा योनिको प्रवेशद्वार साँघुरो हुनुजस्ता संकेत खोज्छन्। योनिको pH नाप्न सक्छन्, जुन प्रायः 5 भन्दा माथि हुन्छ।
परामर्शले मिल्दाजुल्दा लक्षण ल्याउने अन्य कारण, जस्तै संक्रमण, भल्भाका छालाका रोग वा सम्पर्कबाट हुने एलर्जी, हटाउन पनि मद्दत गर्छ। पिसाबसम्बन्धी लक्षण भए पिसाब परीक्षण माग्न सकिन्छ।
उपचार कसरी गरिन्छ
उपचार योनि एट्रोफीका लागि प्रयोग हुने जस्तै हो र यो लक्षणको तीव्रता र स्वास्थ्य इतिहासमा निर्भर गर्छ (NAMS, 2020):
- हल्का लक्षणमा लुब्रिकेन्ट र योनि मोइस्चराइजर;
- कम मात्राको योनिमा लगाइने इस्ट्रोजेन, सबैभन्दा बढी प्रमाण भएको उपचार, जसले जननांगका लक्षण सुधार्छ र दोहोरिने पिसाबको संक्रमण घटाउँछ (Perrotta et al., 2008, Lethaby et al., 2016);
- छानिएका अवस्थामा वैकल्पिक रूपमा योनिमा राखिने प्रास्टेरोन वा मुखबाट खाने ओस्पेमिफिन;
- सँगै पीडा वा मांसपेशीमा तनाव भएमा पेल्भिक फ्लोर फिजियोथेरापी।
लेजर वा रेडियोफ्रिक्वेन्सीका उपचारमा पहिलो विकल्पका रूपमा सिफारिस गर्न पर्याप्त प्रमाण अझै छैन (NAMS, 2020)।
स्तन क्यान्सरको इतिहास भएका महिलामा उपचारको निर्णय क्यान्सर रोग विशेषज्ञ टोलीसँग मिलेर गर्नुपर्छ।
चिकित्सकसँग कहिले परामर्श लिने
रजोनिवृत्तिपछि योनिबाट जुनसुकै रगत बगेमा, थोरै भए पनि, चिकित्सकले मूल्यांकन गर्नुपर्छ।
लक्षणबारे शंका भए SNS 24 (808 24 24 24) मा फोन गर्नुहोस्। धेरै रक्तस्राव, तीव्र पीडा वा ढाड दुख्नेसहित उच्च ज्वरो भए 112 मा फोन गर्नुहोस्।
Luxmed क्लिनिकमा
स्त्रीरोग सौन्दर्य चिकित्सा परामर्शमा हामी जननांग, यौन र पिसाबसम्बन्धी लक्षणको एकसाथ मूल्यांकन गर्छौं, भल्भा र योनि हेर्छौं र योजना प्रस्ताव गर्नुअघि अन्य कारण हटाउँछौं।
योजना तपाईं र तपाईंको स्वास्थ्य इतिहासअनुसार मिलाइन्छ, वैज्ञानिक प्रमाणले समर्थन गर्ने कुरामा आधारित भएर। आवश्यक परे तपाईंका उपचाररत चिकित्सक, मूत्ररोग विशेषज्ञ वा क्यान्सर रोग विशेषज्ञसँग समन्वय गर्छौं।
हामीसँग कुरा गर्नुहोस्
मूल्यांकन एउटा कुराकानी हो, कुनै बाध्यता छैन। तपाईंलाई के चिन्ता छ हामीलाई भन्नुहोस्, हाम्रो टोलीले जवाफ दिन्छ।
यो लेख जानकारीमूलक हो र चिकित्सकीय मूल्यांकनको विकल्प होइन। नतिजा व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
रजोनिवृत्तिको जेनिटोयुरिनरी सिन्ड्रोम र योनि एट्रोफी एउटै कुरा हुन्?
मूलतः हो। GSM हालको र बढी व्यापक नाम हो, जसमा भल्भा र मूत्र प्रणालीका लक्षण पनि पर्छन्।
यसलाई “सिन्ड्रोम” किन भनिन्छ?
किनकि यसले एउटै कारण, अर्थात् एस्ट्रोजन घट्नुले, विभिन्न अङ्गमा देखिने धेरै लक्षण र संकेतलाई एकसाथ समेट्छ।
रजोनिवृत्तिअघि GSM हुन सक्छ?
स्तनपान, स्तन क्यान्सरका उपचार वा डिम्बाशय निकालिनुजस्ता अन्य कारणले इस्ट्रोजेन कम हुँदा उस्तै परिवर्तन देखिन सक्छन्।
दोहोरिने पिसाबको संक्रमण GSM हुन सक्छ?
सम्बन्धित हुन सक्छन्। रजोनिवृत्तिपछि सुरक्षा दिने योनिको सूक्ष्म जीवहरू घट्छन्, जसले संक्रमण सजिलो बनाउँछ। योनिमा लगाइने एस्ट्रोजनले यो जोखिम घटाउँछ।
GSM निको हुन्छ?
कारण रहिरहने भएकाले यो आफैँ हराउँदैन। तर निरन्तर उपचारले लक्षणलाई राम्ररी नियन्त्रणमा राख्न सकिन्छ।
GSM को उपचार कुन चिकित्सकले गर्छन्?
पारिवारिक चिकित्सक वा स्त्रीरोग विशेषज्ञले निदान गरी उपचार सुरु गर्न सक्छन्। पिसाबसम्बन्धी लक्षण रहिरहे मूत्ररोग विशेषज्ञको मूल्यांकन उपयोगी हुन सक्छ।
वैज्ञानिक सन्दर्भहरू 6
- Portman DJ, Gass ML; Vulvovaginal Atrophy Terminology Consensus Conference Panel. Genitourinary syndrome of menopause: new terminology for vulvovaginal atrophy from the International Society for the Study of Women's Sexual Health and The North American Menopause Society. Menopause. 2014;21(10):1063-8. Artigo
- The North American Menopause Society. The 2020 genitourinary syndrome of menopause position statement of The North American Menopause Society. Menopause. 2020;27(9):976-92. Guideline
- Nappi RE, Kokot-Kierepa M. Vaginal Health: Insights, Views & Attitudes (VIVA): results from an international survey. Climacteric. 2012;15(1):36-44. Artigo
- Kingsberg SA, Wysocki S, Magnus L, Krychman ML. Vulvar and vaginal atrophy in postmenopausal women: findings from the REVIVE (REal Women's VIews of Treatment Options for Menopausal Vaginal ChangEs) survey. J Sex Med. 2013;10(7):1790-9. Artigo
- Perrotta C, Aznar M, Mejia R, Albert A, Ng CW. Oestrogens for preventing recurrent urinary tract infection in postmenopausal women. Cochrane Database Syst Rev. 2008;(2):CD005131. Revisão Cochrane
- Lethaby A, Ayeleke RO, Roberts H. Local oestrogen for vaginal atrophy in postmenopausal women. Cochrane Database Syst Rev. 2016;(8):CD001500. Revisão Cochrane
थप अन्वेषण गर्नुहोस्


