- गृहपृष्ठ
- उपचारात्मक मसाज
- टाउको र अनुहारमा तनाव
- बङ्गारा कसिएको
बङ्गारा कसिएको र दाँत किटेको: कारण, संकेत र के सहयोगी हुन्छ
बङ्गारा कस्नु सामान्य हो र संकेत नदेखिएसम्म ध्यानमा आउँदैन। ब्रुक्सिज्म के हो, के सहयोगी हुन्छ र दन्त चिकित्सकलाई कहिले भेट्ने हेर्नुहोस्।
Rúben Britoलेखक
डा. Michelle Campagnoliचिकित्सकीय समीक्षा · पोर्चुगल चिकित्सक संघ (OM) नं. 69467
यस लेखमा
के तपाईं कम्प्युटरमा काम गर्दा दाँत जोडिएको पाउनुहुन्छ? बङ्गारा थकित, कान नजिक दुखाइ वा कनपटीमा टाउको दुखाइसहित ब्यूँझनुहुन्छ? कसैले सुत्दा तपाईं दाँत किट्नुहुन्छ भनेको छ? बङ्गारा कस्नु धेरै सामान्य हो र प्रायः संकेत नदेखिएसम्म ध्यानमा आउँदैन।
यो लेखले ब्रुक्सिज्म के हो, किन हुन्छ, कुन संकेत खोज्ने र साँच्चै के सहयोगी हुन्छ भन्नेबारे प्रमाणले के भन्छ भनी बुझाउँछ।
सम्झनुपर्ने तीन कुरा।
Fica por baixo do resumo, se existir uma segunda foto.
ब्रुक्सिज्म के हो
विशेषज्ञहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सहमतिअनुसार, ब्रुक्सिज्म चपाउने मांसपेशीको दोहोरिने गतिविधि हो, जसमा दाँत कस्नु वा किट्नु, वा दाँतबीच सम्पर्क नहुँदा पनि बङ्गारा तनावमा राख्नु वा अगाडि धकेल्नु हुन सक्छ (Lobbezoo et al., 2018)। उही सहमतिले स्वस्थ व्यक्तिमा ब्रुक्सिज्म आफैंमा रोग होइन, तर परिणाम हुन सक्ने वा नहुन सक्ने व्यवहार हो भनी जोड दिन्छ।
फरक कारण र ढाँचा भएका दुई प्रकार छन्:
जाग्रत अवस्थाको ब्रुक्सिज्म
- विशेष गरी दाँत कस्नु वा बङ्गारा तनावमा राख्नु, किट्नु विरलै।
- एकाग्रता, तनाव, चिडचिडापन वा परिश्रमका क्षणमा देखा पर्छ: कम्प्युटरमा, गाडी चलाउँदा, जिममा, मोबाइल हेर्दा।
- यो प्रायः अचेतन बानी हो, जसलाई चिन्न र घटाउन सिक्न सकिन्छ।
- समीक्षाहरूले वयस्कमा करिब 22 देखि 31% प्रचलन अनुमान गर्छन् (Manfredini et al., 2013)।
निद्राको ब्रुक्सिज्म
- निद्रामा कस्नु र किट्नु, कहिलेकाहीँ साथीले सुन्ने आवाजसहित।
- यो निद्राका बीचका सूक्ष्म जागरणसँग जोडिन्छ र «टोकाइ» भन्दा केन्द्रीय स्नायु प्रणालीले नियमन गर्छ।
- वयस्कमा करिब 13% प्रचलन अनुमान गरिएको छ, उमेरसँगै घट्दै (Manfredini et al., 2013)।
के ले योगदान गर्छ
- तनाव र चिन्ता: सबैभन्दा उद्धृत कारक, विशेष गरी जाग्रत अवस्थाको ब्रुक्सिज्ममा।
- क्याफिन, रक्सी र चुरोट: निद्राको बढी ब्रुक्सिज्मसँग जोडिएका।
- निद्राका विकार: विशेष गरी अवरोधक निद्रा एपनिया र घुर्नु।
- केही औषधि: निश्चित एन्टिडिप्रेसेन्ट (उदाहरणका लागि, सेलेक्टिभ सेरोटोनिन रिअप्टेक रोक्ने औषधि) र उत्तेजक। आफ्नै निर्णयले औषधि कहिल्यै नरोक्नुहोस्: आफ्ना चिकित्सकसँग कुरा गर्नुहोस्।
- ग्यास्ट्रोइसोफेजियल रिफ्लक्स: केही अध्ययनमा निद्राको ब्रुक्सिज्मसँग सम्बन्धित।
अनि «बाङ्गो टोकाइ» को कुरा? लामो समयसम्म दाँत जोडिने समस्याले ब्रुक्सिज्म निम्त्याउँछ भन्ने सोचिन्थ्यो। हालको प्रमाणले यो विचारलाई समर्थन गर्दैन, र ब्रुक्सिज्मको उपचारका लागि दाँतमा फर्काउन नसकिने परिवर्तन गर्न सिफारिस गरिँदैन।
संकेत र परिणाम
धेरै व्यक्तिले यी संकेतमध्ये एक देखा परेपछि मात्र आफूले दाँत कसेको थाहा पाउँछन्:
- बङ्गारा थकित, कडा वा दुख्ने, विशेष गरी ब्यूँझँदा वा दिनको अन्त्यमा।
- कनपटीमा दुखाइ वा ब्यूँझँदा टाउको दुखाइ।
- कान नजिक दुखाइ वा कान «थुनिएको» अनुभूति, कानमा समस्या नभई।
- मुख खोल्दा चट्कने आवाज।
- संवेदनशील, खिइएका, चर्किएका वा भाँचिने भराइ भएका दाँत।
- जिब्रो वा गालाको भित्री भागमा दाँतका छाप।
- बङ्गाराका मांसपेशी (म्यासेटर) ठूला वा छुँदा कडा।
- सम्बन्धित घाँट र काँधको तनाव।
टेम्पोरोम्यान्डिबुलर जोर्नी (TMJ)
TMJ ले बङ्गारालाई खोपडीसँग, कानको अगाडि जोड्छ। टेम्पोरोम्यान्डिबुलर विकारहरू चपाउने मांसपेशी र जोर्नीका समस्याको समूह हुन्, जसले दुखाइ, मुख खोल्न सीमितता र आवाज निम्त्याउँछन्। यी अनुहारको दुखाइका सबैभन्दा सामान्य कारणमध्ये हुन्। ब्रुक्सिज्म तनाव, नराम्रो निद्रा र अन्य दीर्घकालीन दुखाइसँगै सम्बन्धित कारकमध्ये एक हो। निदान मानकीकृत क्लिनिकल मापदण्डअनुसार हुन्छ र दन्त चिकित्सक वा चिकित्सकले गर्छन् (Schiffman et al., 2014)।
घाँट र टाउकोसँगको सम्बन्ध
बङ्गारा, घाँट र काँधका मांसपेशी सँगै काम गर्छन्। दाँत कस्नेले काँध उचाल्ने र घाँट खुम्च्याउने प्रवृत्ति पनि राख्छ, विशेष गरी तनाव वा एकाग्रताका क्षणमा। त्यसैले बङ्गारा कसिनु प्रायः बसेर काम गर्नेको दुखाइ र तनावजन्य टाउको दुखाइसँगै देखिन्छ।
के मद्दत गर्छ
ब्रुक्सिज्म «निको पार्ने» कुनै उपचार छैन। लक्ष्य व्यवहार घटाउनु, दुखाइमा राहत दिनु र दाँत र जोर्नी जोगाउनु हो। सरल र फर्काउन सकिने दृष्टिकोण पहिलो चरण हुन्।
1. दिनभर सचेत हुनुहोस्
जाग्रत अवस्थाको ब्रुक्सिज्ममा, सबैभन्दा उपयोगी कदम यसलाई थाहा पाउन सिक्नु हो। बङ्गाराको आरामको स्थिति हो: ओठ जोडिएका, दाँत छुट्टिएका, जिब्रो खुकुलो तालुमा, अगाडिका दाँतको ठ्याक्कै पछाडि। दाँत चपाउँदा र निल्दा मात्र छुनुपर्छ।
- साना रिमाइन्डर टाँस्नुहोस् (स्क्रिनमा रङीन थोपा, कारको ऐनामा) र तिनलाई देख्दा, बङ्गारा जाँच्नुहोस्।
- सुरुका हप्तामा अलार्म वा रिमाइन्डर एप प्रयोग गर्नुहोस्।
- कुन अवस्थामा बढी कस्नुहुन्छ ध्यान दिनुहोस्: इमेल, ट्राफिक, व्यायाम, मोबाइल।
2. तनाव व्यवस्थापन र निद्राको हेरचाह
- आराम गर्ने प्रविधि, ढिलो सास र नियमित शारीरिक व्यायाम।
- क्याफिन घटाउनुहोस्, विशेष गरी दिउँसो, र रातमा रक्सी। धूम्रपान छाड्नुहोस्।
- नियमित निद्राको समय।
- यदि तपाईं चर्को घुर्नुहुन्छ, सुत्दा सास रोकिन्छ वा थकित भएर ब्यूँझनुहुन्छ भने, निद्रामा हुने एपनियाबारे आफ्ना चिकित्सकसँग कुरा गर्नुहोस्।
- केही अवस्थामा, संज्ञानात्मक-व्यवहार थेरापी र बायोफिडब्याकले सहयोग गर्न सक्छन्।
3. बङ्गारालाई आराम दिनुहोस्
- च्युइङ गम, नङ टोक्ने, कलम वा बरफ टोक्नुबाट जोगिनुहोस्।
- दुखाइका चरणमा, नरम खाना रुचाउनुहोस् र साना टुक्रामा काट्नुहोस्।
- मुख धेरै खोल्नबाट जोगिनुहोस् (ठूला जिम्हाइ, धेरै अग्ला स्यान्डविच)।
- अनुहारमा 10 देखि 15 मिनेट ओसिलो तातो राख्दा मांसपेशीको तनावमा राहत मिल्छ।
4. माउथगार्ड (बाइट प्लेट)
दन्त चिकित्सकले नाप अनुसार बनाएको माउथगार्ड मुख्यतया रातमा प्रयोग गरिन्छ। यसले ब्रुक्सिज्मलाई नै घटाउँछ भन्ने प्रमाण अपर्याप्त छ (Macedo et al., 2007), तर दाँतलाई खिइनबाट जोगाउन यो उपयोगी हुन्छ र केही व्यक्तिमा लक्षण कम गर्न सक्छ। फार्मेसीका सामान्य, नरम र नमिलेका माउथगार्डले मद्दत नगर्न सक्छन् र केही अवस्थामा मांसपेशीको सक्रियता बढाउन पनि सक्छन्। प्रयोगको सल्लाह र मिलान दन्त चिकित्सकले गर्नुपर्छ।
5. मसाज र व्यायाम
चपाउने मांसपेशी (म्यासेटर र टेम्पोरल), घाँट र काँधको मसाजले तनाव र मांसपेशीको दुखाइमा राहत दिन्छ। व्यवस्थित समीक्षाहरूले म्यानुअल थेरापी र उपचारात्मक व्यायामले मांसपेशीजन्य टेम्पोरोम्यान्डिबुलर विकार भएका व्यक्तिमा दुखाइ घटाउँछन् र मुख खोल्ने क्षमता सुधार्छन्, विशेष गरी संयुक्त हुँदा (Armijo-Olivo et al., 2016; Calixtre et al., 2015) भनी देखाउँछन्। अध्ययनको गुणस्तर मध्यमदेखि कम छ, तर सुरक्षा विवरण धेरै राम्रो छ।
सरल आफैं मसाज (2 देखि 3 मिनेट, दिनमा एक वा दुई पटक):
- म्यासेटर पत्ता लगाउनुहोस्: दाँत कस्नुहोस् र कानको अगाडि, बङ्गाराको कुनामा कडा हुने मांसपेशी महसुस गर्नुहोस्। त्यसपछि खुकुलो पार्नुहोस्।
- दुई वा तीन औँलाले, मांसपेशीमाथि साना, ढिला गोलाकार चाल गर्नुहोस्, आरामदायी दबाबसहित, प्रत्येक छेउमा 30 देखि 60 सेकेन्ड।
- कनपटी (टेम्पोरल मांसपेशी), कानको माथि र अगाडि दोहोर्याउनुहोस्।
- मुख बिस्तारै खोल्ने र बन्द गर्ने, जिब्रो तालुमा राखेर, 5 देखि 10 पटक गरेर अन्त्य गर्नुहोस्।
दुखाइ बढे रोक्नुहोस्। अड्किने, दुख्ने चट्कने आवाज वा लगातार दुखाइ भए, दन्त चिकित्सकलाई भेट्नुहोस्।
6. अन्य चिकित्सकीय विकल्प
छानिएका अवस्थामा, चिकित्सकले चपाउने मांसपेशीमा बोट्युलिनम टक्सिन जस्ता अन्य दृष्टिकोण प्रस्ताव गर्न सक्छन्। यस संकेतका लागि, यसको प्रयोग स्वीकृत संकेत बाहिर (off-label) हो र प्रमाण अझै सीमित छ (De la Torre Canales et al., 2017)। यो मूल्यांकन र फाइदा र जोखिम बुझाएपछिको चिकित्सकीय निर्णय हो।
कहिले सहयोग खोज्ने
यी भए दन्त चिकित्सकसँग समय लिनुहोस्:
यी भए चाँडै चिकित्सकलाई भेट्नुहोस्:
बङ्गाराको दुखाइ परिश्रमसँग वा छातीमा दुखाइ, सास फुल्ने, पसिना वा अस्वस्थतासहित देखा परे 112 मा फोन गर्नुहोस्, किनकि यसको स्रोत मुटु हुन सक्छ। शंका भए, SNS 24 (808 24 24 24) मा फोन गर्नुहोस्।
Luxmed क्लिनिकमा
Algés को Luxmed क्लिनिकमा, बङ्गाराको तनावका लागि मसाजले अनुहार, कनपटी, घाँट र काँधमा सँगै काम गर्छ। दन्त वा जोर्नीको समस्याका संकेत भए, हामी दन्त चिकित्सकबाट मूल्यांकन सिफारिस गर्छौं, किनकि मसाजले पूरक हो तर त्यो अनुगमनको विकल्प होइन। मसाज थेरापिस्टबाट गरिन्छ।
हामीसँग कुरा गर्नुहोस्
मूल्यांकन एउटा कुराकानी हो, कुनै बाध्यता छैन। तपाईंलाई के चिन्ता छ हामीलाई भन्नुहोस्, हाम्रो टोलीले जवाफ दिन्छ।
फोन 214 044 241 · info@luxmed.pt
मसाज कल्याणको पूरक हो र चिकित्सकीय वा दन्त मूल्यांकन वा उपचारको विकल्प होइन। नतिजा व्यक्तिपिच्छे फरक पर्छ।
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
म सुत्दा दाँत किट्छु भनेर कसरी थाहा हुन्छ?
सामान्य संकेत थकित बङ्गारा वा कनपटीमा दुखाइसहित ब्यूँझनु, रातमा किट्ने आवाज कसैले सुन्नु र दन्त चिकित्सकले देखेको दाँत खिइनु हुन्। निद्राको ब्रुक्सिज्मको निश्चित निदानमा निद्राको अध्ययन चाहिन सक्छ, तर विरलै आवश्यक हुन्छ।
के ब्रुक्सिज्म निको हुन्छ?
निश्चित उपचार छैन, तर बानी, तनाव व्यवस्थापन र दाँतको सुरक्षाले व्यवहार र लक्षण धेरै घटाउन सकिन्छ।
के माउथगार्डले समस्या समाधान गर्छ?
यसले दाँत जोगाउँछ र लक्षणमा राहत दिन सक्छ, तर ब्रुक्सिज्म हटाउँदैन। दन्त चिकित्सकले बनाउने र मिलाउनुपर्छ।
के मसाजले बङ्गाराको दुखाइमा सहयोग गर्छ?
हो, विशेष गरी दुखाइ मांसपेशीजन्य हुँदा। यसले म्यासेटर, कनपटी र घाँटको तनाव घटाउँछ। बङ्गारा खुकुलो पार्ने बानी र व्यायामसँग मिलाउँदा बढी राम्रो काम गर्छ।
के तनावले साँच्चै बङ्गारामा दुखाइ गराउन सक्छ?
हुन सक्छ। तनाव बढी दाँत कस्ने र अनुहार, घाँट र काँधमा बढी मांसपेशीको तनावसँग जोडिन्छ।
बङ्गाराको चट्कने आवाज गम्भीर हो?
दुखाइ वा सीमितताबिनाको चट्कने आवाज सामान्य हुन्छ र प्रायः उपचार आवश्यक पर्दैन। दुखाइ, अड्किने वा मुख खोल्न गाह्रो भए, दन्त चिकित्सकलाई भेट्नुहोस्।
च्युइङ गम चपाउनुले आराम दिन्छ?
होइन। उल्टो, चपाउने मांसपेशी र जोर्नीमा भार बढाउँछ। दुखाइका चरणमा यसबाट जोगिनु राम्रो हो।
वैज्ञानिक सन्दर्भसामग्री ७
- Lobbezoo F, Ahlberg J, Raphael KG, et al. International consensus on the assessment of bruxism: report of a work in progress. J Oral Rehabil. 2018;45(11):837-44. Artigo
- Manfredini D, Winocur E, Guarda-Nardini L, Paesani D, Lobbezoo F. Epidemiology of bruxism in adults: a systematic review of the literature. J Orofac Pain. 2013;27(2):99-110. Artigo
- Schiffman E, Ohrbach R, Truelove E, et al. Diagnostic Criteria for Temporomandibular Disorders (DC/TMD) for clinical and research applications. J Oral Facial Pain Headache. 2014;28(1):6-27. Artigo
- Macedo CR, Silva AB, Machado MA, Saconato H, Prado GF. Occlusal splints for treating sleep bruxism (tooth grinding). Cochrane Database Syst Rev. 2007; (4):CD005514. Artigo
- Armijo-Olivo S, Pitance L, Singh V, et al. Effectiveness of manual therapy and therapeutic exercise for temporomandibular disorders: systematic review and meta-analysis. Phys Ther. 2016;96(1):9-25. Artigo
- Calixtre LB, Moreira RF, Franchini GH, Alburquerque-Sendín F, Oliveira AB. Manual therapy for the management of pain and limited range of motion in subjects with signs and symptoms of temporomandibular disorder: a systematic review of randomised controlled trials. J Oral Rehabil. 2015;42(11):847-61. Artigo
- De la Torre Canales G, Câmara-Souza MB, do Amaral CF, Garcia RC, Manfredini D. Is there enough evidence to use botulinum toxin injections for bruxism management? A systematic literature review. Clin Oral Investig. 2017;21(3):727-34. Artigo
थप अन्वेषण गर्नुहोस्